INTERVIEW

VAKBONDSWERK IN TIJDEN VAN CORONA

Tekst Ronald de Kreij Beeld Bram en Thea Klinkenberg

‘CONFORM DE WET LIGT DE ZEGGENSCHAP OVER VAKANTIEDAGEN BIJ DE WERKNEMER’

De coronacrisis en 'intelligente lockdown' hebben het werk van talloze Nederlanders fors beïnvloed. Ook FNV ICT-bestuurder Ger Klinkenberg ervaart de gevolgen. Hij vertelt over zijn vakbondswerk in tijden van corona.

‘Iedereen denkt dat de coronacrisis heel Nederland tot stilstand heeft gebracht’, zegt Ger Klinkenberg. ‘Alleen in de cruciale en de vitale sectoren zou nog op de werkplek zelf worden gewerkt, zoals in de zorg en de voedingsindustrie. Maar ook in andere sectoren wordt gewoon doorgewerkt. Ik zie het zelf. In de maakindustrie bijvoorbeeld. Een van de bedrijven waar ik onderhandel over een cao maakt onderdelen voor melkrobots. Een hitech-bedrijf met een Philipsverleden dat zelfstandig is doorgegaan. Daar is de afgelopen jaren keihard gewerkt om het hoofd boven water te houden. Nog steeds, trouwens.’

‘Dit soort bedrijven is niet ingericht op anderhalve meter-economie’, vervolgt de FNV-bestuurder zijn verhaal. ‘Dus dringt de vraag zich op: hoe kunnen we de werkplekken dan wél veilig maken? Ik ondersteun het bedrijf door mee te denken over goede antwoorden op deze vraag. Dat geldt trouwens ook voor andere bedrijven. Ik overleg met directies, maar uiteraard ook met mijn kaderleden en vertegenwoordigers van de medezeggenschap over hoe zaken liefst zo snel mogelijk kunnen worden verbeterd. Want dat er door moét worden gewerkt, staat als een paal boven water. Omdat het bedrijf een vitale functie vervult, maar ook omdat er niet altijd voldoende spek op de botten is om het productiewerk zomaar een tijd stil te kunnen leggen.’

VIRUS DICHTBIJ

Net als veel andere werknemers werkt ook Klinkenberg tijdens de coronacrisis vanuit huis. Dat kan ook niet anders, want alle FNV-vakbondskantoren zijn gesloten. ‘Dit was in het begin wel even wennen. Maar inmiddels voelt het digitaal overleg voeren met mijn collega’s en kaderleden al heel vertrouwd.’

De coronacrisis zelf lijkt op het oog dan misschien wel ver weg, soms komen de gevolgen ervan toch angstwekkend dichtbij. ‘In een van 'mijn' bedrijven is een medewerker aan de ziekte overleden. Verschrikkelijk. Nota bene een man van mijn leeftijd. Zoiets zet je opeens weer even met je beide benen stevig op de grond. Want dan denk je toch: oeps, dat had ik dus ook kunnen zijn.’

CORONAMISBRUIK

Sommige bedrijven misbruiken de coronacrisis om verslechteringen in de arbeidsvoorwaarden van hun personeel door te drukken. Klinkenberg kent de verhalen. Zelf heeft hij er – ‘gelukkig’ – nog niet mee te maken gehad. Hoewel? ‘We hadden een principe-akkoord over een nieuwe cao bij Xerox. Er was slechts één puntje over de reiskostenvergoeding dat nog gecheckt moest worden. Maar toen brak de coronacrisis uit en trapte de bedrijfsleiding in de VS op de rem. Toen kon opeens niets meer. Gelukkig is het uiteindelijk toch nog goed gekomen, maar het balletje had ook zomaar de andere kant uit kunnen rollen.’

De vakbondsbestuurder begrijpt in deze tijd enige terughoudendheid van bedrijven aangaande de arbeidsvoorwaarden overigens wel. ‘Maar er moet natuurlijk ook nog wel gewoon gewerkt kunnen worden onder concurrerende arbeidsvoorwaarden. Toen ik twintig jaar geleden voor het eerst bij Xerox kwam, werkten daar 3.100 mensen. Nu zijn dat er nog maar 250. Maar die zitten wel op plekken die niet zomaar zullen verdwijnen. Zoals het maken van reserveonderdelen. Daar zullen in de loop der tijd nieuwe medewerkers geworven moeten worden. Die trek je niet met een hongerloontje en andere belabberde beloftes.’

‘DIT SOORT BEDRIJVEN IS NIET INGERICHT OP ANDERHALVE METER-ECONOMIE’

VAKANTIEDAGEN TERUGGEVEN?

Iets anders waar Klinkenberg deze weken druk mee is, is het onderwerp vakantiedagen. Bij de bond komen veel vragen binnen van leden die hun vakantiedagen willen teruggeven omdat gemaakte reserveringen worden geannuleerd en ze nergens naartoe kunnen. Niet veel werkgevers zijn erg toeschietelijk, omdat die vrezen dat straks wanneer er na de crisis eindelijk weer normaal gewerkt kan worden, hun personeel massaal op vakantie gaat.

‘Conform de wet ligt de zeggenschap over vakantiedagen bij de werknemer’, vertelt de vakbondsman. ‘In de wet staat dat de werkgever zwaarwegende argumenten moet hebben om iemand vakantiedagen op een specifiek moment te weigeren. Eveneens moet hij zwaarwegende argumenten hebben om het terugboeken van vakantiedagen te weigeren. Maar ja, ga in deze tijd de discussie maar eens aan over wat wel en wat niet zwaarwegend is. En wat zal de rechter vinden? Al denk ik dat niemand dit tot aan de rechter moet willen uitspelen. Mijn advies is eerder om met elkaar tot redelijke afspraken te komen. Hierin is trouwens ook een rol voor de ondernemingsraad weggelegd. De werkgever kan bijvoorbeeld met slimme beloningen medewerkers verleiden om juist nu wel een aantal dagen op te nemen. Dat geldt ook voor de medewerkers die nog geen vakantie hadden vastgelegd. Want anders zou het voelen alsof alleen degenen die hun vakantie ruim van tevoren hebben geboekt hiervoor worden gestraft, en dat de 'uitstellers' er tussendoor glippen. Daarom mijn oproep aan werkgevers: bedenk creatieve manieren om mensen over te halen nu dagen vrij te nemen. Maar dan geldt natuurlijk wel: vrij is vrij! Volledig vrij! Dus geen verplichte beschikbaarheid of iets dergelijks.’

DIGITAAL KOFFIE-UURTJE

Tot slot heeft Klinkenberg een welgemeend advies voor iedereen die thuis werkt, nu en ook straks nog: ‘Organiseer minimaal wekelijks een digitaal koffie-uurtje met je collega’s. Met elkaar overleggen en vergaderen is belangrijk, maar de gewone kletspraatjes die normaliter op kantoor bij de koffieautomaat plaatsvinden zijn dat ook. Hoe gaat het nu met jou, hoe gaat het met je partner of kinderen, waar zijn jullie mee bezig? Dat soort vragen. Dat houdt je betrokken bij elkaar en draagt bij aan de collegialiteit. Dus houd dat er in, ook al zit je fysiek op afstand van elkaar.’

Deel deze pagina